علوم سیاسی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢ - ضرورت بازخوانى سيره سياسى نبوىصلى الله عليه وآله
ضرورت بازخوانى سيره سياسى نبوىصلى الله عليه وآله
سياست حاكم بر جهان امروز چه نسبتى با اخلاق و معنويت دارد؟ سياست حاكم بر جهان امروز چه نسبتى با عدالت و ديانت دارد؟ سياست حاكم بر جهان امروز چه نسبتى با سعادت و امنيت دارد؟ و... پاسخ پرسشهاى فوق، با توجه به اوضاع و احوال سياست جهانى پاسخى رضايت بخش نيست. اين در حالى است كه اكثريت جمعيت جهان خود را پيرو پيامبرى از پيامبران الهى مىدانند. در جهان اسلام، كه مردم خود را پيرو حضرت ختمى مرتبت، محمد مصطفىصلى الله عليه وآله مىدانند نيز اوضاع چندان تفاوتى با ديگر مناطق جهان ندارد. اين در حالى است كه همه ما مىدانيم پيام مشترك تمام انبياى الهى اين بوده است كه خدا را عبادت كنيد و از طاغوت پرهيز نماييد. «ان اعبدوا اللَّه و اجتنبوا الطّاغوت». ظلم، سلطه، استعمار، تبعيض، تجاوز، زورگويى، رفتارهاى دوگانه با كشورها، فقر، فساد و بسيارى از رفتارهاى ناشايست ديگر چيزهايى است كه در سياست جهانى امروز قابل مشاهده است.
به نظر مىرسد يگانه راه خروج از اين وضعيت، تلاش همه جانبهاى است كه لازم است از سوى پيروان انبياى الهى در جهت معنوى كردن سياست صورت گيرد چرا كه تا سياست در خدمت اخلاق قرار نگيرد، جهان تغيير چهره نخواهد داد. گامى آغازين از اين تغيير جهت در ايران توسط امام خمينى(ره) برداشته شد كه نتيجه آن بسيار شگفتانگيز بود؛ در مدتى كوتاه ايران را از زير سلطه امريكا بيرون آورد، بساط استبداد را برچيد و به ايرانيانى كه تا پيش از آن در مهندسى جهان عددى به حساب نمىآمدند، نقش ويژه و ممتازى بخشيد.
رسالت امروز ايرانيان و بلكه تمام پيروان امام(ره) اين است كه بر تلاششان، در جهت معنوى كردن سياست جهانى، بيفزايند. اين امر از رهگذر امور و مراحل مختلفى مىگذرد، يكى از اين مراحل بازخوانى، و در برخى موارد حتى خوانش، جايگاه سياست در قرآن و سنّت است.
اعلام سال ١٣٨٥ از سوى مقام معظم رهبرى، به عنوان سال پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله زمينهاى را فراهم كرد تا سيره سياسى آن حضرت را مورد تأمل و تدبّر قرار دهيم. اميد است بتوانيم با كشف سيره نظرى و عملى سياسى آن حضرت تحقق بخش فرمايش خداوند متعال، در الگو قرار دادن آن حضرت باشيم «ولقد كان لكم فى رسول اللَّه اسوةٌ حسنة.»
مقالاتى كه در اين شماره از فصلنامه آمده، تعدادى از آثارى است كه به سفارش كميته علمى همايش سيره سياسى و حكومتى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله فراهم گرديده است. همايش مذكور از سوى جامعه اسلامى فرهنگيان و با همكارى پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى، دانشگاه باقرالعلومعليه السلام، انجمن مطالعات سياسى و برخى از نهادهاى ديگر و با مسئوليت، نظارت و مديريت علمى پژوهشكده علوم و انديشه سياسى انجام شده است.
عناوين موضوعات فراخوان، كه از سوى كميته علمى طراحى شده، جهت مزيد اطلاع و بهرهگيرى در رسالههاى مقطع تحصيلات تكميلى حوزه و دانشگاه در ادامه آورده مىشود.
١. مبانى و كليات سيره نبوى
الف) مبانى
- مبانى هستىشناختى سيره سياسى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- مبانى انسانشناختى سيره سياسى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- مبانى اخلاقى سيره سياسى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- مبانى كلامى سيره سياسى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- مبانى فقهى سيره سياسى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
ب) كليات
- چيستى سيره سياسى
- روششناسى استنباط سيره نبوى
- منابع سيره سياسى پيامبرصلى الله عليه وآله
- جريانشناسى سياسى حكومت نبوى
- سيره نظامى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- سيره اقتصادى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- سيره امنيتى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- سيره تربيتى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- سيره قضايى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- سيره فرهنگى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- سيره اجتماعى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
٢. اهداف سيره سياسى و حكومتى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- غايت زندگى سياسى در سيره پيامبرصلى الله عليه وآله
- قرب به خدا در سيره سياسى نبوى
- سعادت و فضيلت اخلاقى در سيره سياسى پيامبرصلى الله عليه وآله
- جايگاه اهداف دنيوى و اخروى در سيره سياسى پيامبرصلى الله عليه وآله
٣. نظريههاى سياسى
- نظريه قدرت در دولت نبوى
- نظريه مشروعيت در دولت نبوى
- نظريه مشاركت در دولت نبوى
- نظريه امنيت در دولت نبوى
- نظريه سياست خارجى در دولت نبوى
- نظريه آزادى در دولت نبوى
- نظريه عدالت در دولت نبوى
- نظريه فرهنگ سياسى در دولت نبوى
٤. ابعاد الگويى و تربيتى در سيره سياسى پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- تربيت سياسى در سيره نبوى
- ويژگىهاى كارگزاران در حكومت نبوى
- الگوى جامعهپذيرى سياسى در حكومت نبوى
- الگوى مشاركت سياسى در دولت نبوى
- الگوى امت محورى در دولت نبوى
- الگوى شهروندى در نظام سياسى نبوى
- مناسبات قدرت و شريعت در سيره نبوى
- مناسبات دين و سياست در سيره نبوى
٥ . نظام سياسى نبوى
- ضرورت دولت دينى در سيره نبوى
- مبانى مشروعيت در نظام سياسى نبوى
- ساختار نظام سياسى نبوى
- توزيع قدرت در سيره نبوى
- جايگاه رهبرى در دولت نبوى
- قانونگرايى در دولت نبوى
- شاخصهاى هويت اسلامى در جامعه نبوى
- قلمرو حوزه عمومى و خصوصى در دولت نبوى
- شورا در دولت نبوى
- آزادى در دولت نبوى
- عدالت در دولت نبوى
- بيعت و وفادارى سياسى در نظام سياسى نبوى
- كاركردهاى نظام سياسى در جامعه نبوى
- شيوه برخورد با منتقدان و مخالفان در سيره سياسى پيامبرصلى الله عليه وآله
- امر به معروف و نظارت در نظام سياسى نبوى
- روابط خارجى در حكومت نبوى
- حقوق اقليتها در حكومت نبوى
- منابع مالى حكومت نبوى
٦. مباحث تطبيقى
- بررسى تطبيقى دولت نبوى و دولت سكولار
- بررسى تطبيقى دولت نبوى و دولت ايدئولوژيك
- بررسى تطبيقى دولت نبوى و دولت مطلقه
- بررسى تطبيقى دولت نبوى و نظام خلافت
- بررسى تطبيقى حقوق مردم در دولت نبوى و دولتهاى ديگر
٧. آسيبشناسى
- آسيبشناسى حكومت از ديدگاه پيامبر اعظمصلى الله عليه وآله
- سيره نبوى در مواجهه با آسيبها و چالشهاى سياسى - اجتماعى
- نقش رهبرى در ثبات سياسى در سيره نبوى
- عوامل ثبات و بىثباتى دولت در سيره نبوى
تأمل در عناوين مذكور و توجه به اين واقعيت كه پژوهشهاى قابل توجهى در بسيارى از اين موضوعات انجام نشده است، ضرورت بازخوانى و بلكه خوانش سياست و سيره نبوىصلى الله عليه وآله را بر ما آشكار مىسازد.
و الحمد للَّه ربّ العالمين
سردبير